Doğru GTİP (gümrük tarife istatistik pozisyonu) ya da HS kodu; vergiyi, istatistiği ve en önemlisi hangi izin ve kontrollerin uygulanacağını belirler. Plastik hurdada yanlış kod, yükün limanda takılmasına ya da yanlış rejime girmesine yol açabilir. Bu rehber, plastik atık ve hurda ticaretinde en sık kullanılan pozisyonları ve doğru kodu nasıl doğrulayacağınızı özetler.
HS, CN ve GTİP: hanelerin mantığı
- HS (Armonize Sistem), 6 hane: Dünya Gümrük Örgütü (WCO) tarafından belirlenir ve tüm üye ülkelerde aynıdır.
- CN (Kombine Nomenklatür), 8 hane: AB'nin HS'ye eklediği iki hanedir. Ayrıntılı AB önlemleri için 10 haneli TARIC kodu kullanılır.
- GTİP, 12 hane: Türkiye'nin ulusal kırılımıdır ve ilk 8 hanesi büyük ölçüde AB CN yapısıyla uyumludur.
Kısacası, ilk 6 hane uluslararası ortak dildir; sonraki haneler ülkeye göre değişir. Alıcı ve satıcı farklı ülkelerdeyse ilk 6 hanenin iki tarafta da aynı olması beklenir.
3915: plastik atık, döküntü ve hurdalar
Armonize Sistem'de “plastiklerin döküntü, kırpıntı ve hurdaları” 3915 başlığında yer alır. Alt pozisyonlar polimer türüne göre ayrılır:
| HS kodu | Kapsam | Ticarette tipik örnekler |
|---|---|---|
| 3915.10 | Etilen polimerlerinden | LDPE streç ve şeffaf film balyası, HDPE bidon/kasa kırığı, PE regrind |
| 3915.20 | Stiren polimerlerinden | EPS/XPS köpük, HIPS kırpıntı |
| 3915.30 | Vinil klorür polimerlerinden | PVC profil ve boru kırpıntısı |
| 3915.90 | Diğer plastiklerden | PET şişe balyası, PP big-bag ve kasa, karışık plastikler |
AB CN düzeyinde 3915.90 ayrıca bölünür; örneğin propilen polimerlerinden olan atıklar ayrı bir 8 haneli pozisyondadır. Ulusal kırılımı mutlaka kendi tarife cetvelinizden kontrol edin.
Atık mı, ürün mü? Granül ve pul ayrımı
Sınıflandırmada belirleyici soru, malzemenin hâlâ atık mı yoksa işlenmiş bir hammadde mi olduğudur:
- Balya, kırpıntı, regrind: Atık niteliği sürer, 3915 altında kalır.
- Granül (eritilip ekstrüde edilmiş): Birincil formdaki polimerdir. Polietilen 3901, polipropilen 3902, PET 3907.61 (viskozite sayısı 78 ml/g ve üzeri) ya da 3907.69.
- Yıkanmış pul (flake): Gri bir alandır; bazı idareler atık, bazıları birincil form olarak değerlendirebilir. Bu tür ürünlerde bağlayıcı tarife bilgisi almak en güvenli yoldur.
Plastik torba ve ambalaj ürünleri
Geri dönüştürülmüş hammaddeden üretilen mamuller artık atık değildir. Örneğin polietilenden çöp torbaları ve poşetler 3923.21 (etilen polimerlerinden çuval ve torbalar) altında yer alır.
HS kodu ile Basel kodları karıştırılmamalı
Atık sevkiyatlarında HS koduna ek olarak atığın çevre mevzuatındaki kodu da kullanılır. Basel Sözleşmesi'nin 2021'de yürürlüğe giren plastik atık değişiklikleriyle:
- B3011: Tehlikesiz, neredeyse tamamen tek bir polimerden oluşan ve çevreye uygun geri dönüşüm için gönderilen temiz plastik atıklar (PE, PP, PET gibi).
- Y48: B3011 kapsamına girmeyen tehlikesiz plastik atıklar, örneğin karışık ve kirli plastikler. Ön bildirim ve onay prosedürüne tabidir.
- A3210: Tehlikeli özellik gösteren plastik atıklar.
Annex belgesinde ve izin başvurularında hem HS kodu hem atık kodu doğru ve birbiriyle tutarlı yazılmalıdır.
Doğru kodu nereden doğrularsınız?
- Türkiye: Ticaret Bakanlığı'nın her yıl yayımladığı Türk Gümrük Tarife Cetveli (12 haneli GTİP).
- Avrupa Birliği: Avrupa Komisyonu'nun TARIC veritabanı ve ihracatçılar için Access2Markets portalı.
- Uluslararası 6 hane: Dünya Gümrük Örgütü'nün (WCO) HS nomenklatürü.
- Kesinlik gerektiğinde: Gümrük idaresinden bağlayıcı tarife bilgisi (BTB) talep edin. BTB, ilgili ürün için idareyi bağlar ve sonradan çıkabilecek ihtilafları önler.
