Geri dönüşüm plastiği ticaretinde dört polimer hacmin büyük kısmını oluşturur: PET, HDPE, LDPE ve PP. Her birinin kaynağı, ayıklanma yöntemi, alıcı beklentisi ve geri dönüştürüldükten sonraki kullanım alanı farklıdır. Bu rehber, tedarikçi ve alıcıların aynı dili konuşması için temel farkları bir araya getiriyor.
Bir bakışta dört polimer
| PET | HDPE | LDPE | PP | |
|---|---|---|---|---|
| Geri dönüşüm kodu | 1 | 2 | 4 | 5 |
| Açık adı | Polietilen tereftalat | Yüksek yoğunluklu polietilen | Alçak yoğunluklu polietilen | Polipropilen |
| Tipik kaynak | İçecek şişesi, tepsi | Bidon, süt şişesi, kasa | Streç ve şeffaf film, poşet | Kapak, kasa, big-bag, rafya |
| Suda | Batar | Yüzer | Yüzer | Yüzer |
| Ticari form | Şişe balyası, pul | Balya, regrind | Film balyası | Balya, regrind |
| Geri dönüşüm sonrası | Elyaf, şerit, yeniden şişe | Boru, kasa, bidon | Çöp torbası, film | Otomotiv parçası, ev eşyası |
PET (1): şişeden elyafa
PET; şeffaflığı, dayanıklılığı ve gaz bariyeri sayesinde içecek ve gıda ambalajında öne çıkar. Ticarette en yaygın formu PET şişe balyasıdır. Balyalar çoğunlukla renge göre ayrılır: şeffaf, açık mavi ve yeşil. Şeffaf PET, gıda ambalajına geri dönme (bottle-to-bottle) potansiyeli nedeniyle en değerli fraksiyondur.
- Dikkat edilecekler: PVC ve PETG karışımı (eritmede sorun yaratır), kapak ve etiket oranı, şişe içinde kalan sıvı ve nem.
- Son kullanım: Polyester elyaf (tekstil, dolgu), çember/şerit, termoform tepsi ve uygun proseslerle yeniden şişe.
HDPE (2): sert ama esnek
HDPE; deterjan ve şampuan bidonları, süt şişeleri, kasalar ve borularda kullanılır. Kimyasallara dayanıklıdır ve suda yüzer. Ticarette natürel (renksiz) ve renkli olarak ayrılır; natürel HDPE açık renkli ürünlere dönüşebildiği için daha değerlidir.
- Dikkat edilecekler: Bidon içi kalıntılar (kimyasal ve koku), PP kapak karışımı, metal parçalar.
- Son kullanım: Boru, kasa, palet, bidon ve bahçe ürünleri.
LDPE (4): film ve poşetler
LDPE, esnek ambalajın temel malzemesidir: streç film, şeffaf koruma filmi, poşet ve torbalar. Ticarette çoğunlukla film balyası olarak alınıp satılır. Kalite sınıfları sektörde genellikle şeffaf ve renkli film oranıyla ifade edilir (örneğin 98/2 ya da 90/10 gibi). Bu terimler standart değildir; her sözleşmede ne anlama geldiği yazılı olarak tanımlanmalıdır.
- Dikkat edilecekler: Kağıt etiket ve bant, baskı oranı, nem, toprak ve organik kirlilik (özellikle tarım filmlerinde).
- Son kullanım: Çöp torbası, poşet, inşaat ve tarım filmi.
PP (5): kapaktan otomotive
PP; şişe kapakları, kasalar, yoğurt kapları, big-bag'ler ve rafya çuvallarda kullanılır. Hafif, ısıya dayanıklıdır ve suda yüzer. PE ile yoğunlukları birbirine yakın olduğundan yüzdürme testiyle ayrılmaz; bu nedenle karışık PP/PE yükler daha düşük değer görür.
- Dikkat edilecekler: PE karışımı, big-bag içindeki toz ve ürün kalıntısı, UV ile yıpranmış malzeme.
- Son kullanım: Otomotiv iç parçaları, ev eşyası, kasa ve kompound ürünler.
Sahada ayırt etme: üç pratik yöntem
- Geri dönüşüm kodu ve ürün tipi: Ürünün üzerindeki üçgen içindeki numara ilk ipucudur. Ancak her ürün kodlu değildir ve kod her zaman doğru değildir.
- Yüzdürme testi: Su dolu bir kapta PE ve PP yüzer, PET ve PVC batar. Karışık balyada hızlı bir oran tahmini verir.
- Spektroskopi (NIR/FTIR): Laboratuvarda ya da modern ayırma hatlarında kesin polimer tespiti sağlar; uyuşmazlık durumlarında esas alınır.
Fiyatı ne belirler?
Aynı polimerin iki balyası arasında ciddi fiyat farkı olabilir. Belirleyici faktörler:
- Saflık: Başka polimer oranı ne kadar düşükse değer o kadar yüksek.
- Renk: Şeffaf ve natürel fraksiyonlar, renkli ve karışıklara göre daha değerlidir.
- Nem ve kontaminasyon: Su, toprak, kağıt, metal ve organik kalıntı, ağırlığı artırırken verimi düşürür.
- Balya yoğunluğu: Konteynere yüklenebilen net ağırlığı ve dolayısıyla ton başına navlunu belirler.
Green Day Trade olarak her talepte polimer, renk, kaynak (endüstriyel/evsel) ve beklenen kalite parametrelerini netleştirip doğru tedarikçi ile doğru alıcıyı eşleştiriyoruz.
