Belge & Gümrük

Plastik atık HS kodları sözlüğü: en yaygın kodlar, ne anlama geldikleri ve kategorileri

Renkli geri dönüştürülmüş plastik parçaları ve Green Day logosu

Kısaca

  • Plastik atık ve hurdanın HS başlığı 3915'tir; ilk 6 hane dünya genelinde aynıdır, sonraki haneler AB'de (CN/TARIC) ve Türkiye'de (GTİP) ülkeye göre eklenir.
  • AB'nin 2026 Kombine Nomenklatürü 3915'i daha ince böler: 3915 10 10 LDPE, 3915 10 20 HDPE, 3915 20 00 PS, 3915 30 00 PVC, 3915 90 11 PP, 3915 90 20 PET, 3915 90 70 diğer plastikler.
  • Granül hâline gelen malzeme artık atık değildir; 3901 (PE), 3902 (PP), 3903 (PS, ABS), 3904 (PVC) ve 3907 (PET) başlıklarına girer.
  • Bir atık yükünde HS koduna ek olarak Basel kodu (B3011, Y48, A3210) ve Avrupa Atık Listesi kodu (15 01 02, 19 12 04 gibi) da yazılır; üçü birbiriyle tutarlı olmalıdır.
  • 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girecek HS 2028 sürümü 3915 başlığını yeniden düzenleyerek temiz, tehlikesiz plastik atığı diğerlerinden ayıracak.

Plastik atık ticaretinde bir yükün evrakına baktığınızda yan yana duran üç ayrı kod görürsünüz: 3915 10 10, B3011 ve 15 01 02. Üçü de aynı balyayı anlatır ama her biri farklı bir soruya cevap verir. Bu sözlükte plastik atık ve geri dönüşüm ticaretinde en sık kullanılan kodları kategorilere ayırdık, her birinin ne anlama geldiğini ve hangi ürünlerde kullanıldığını açıkladık.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve gümrük ya da hukuk danışmanlığı yerine geçmez. Tarife cetvelleri her yıl güncellenir; beyannamede ve izin başvurusunda kullanılacak kodu güncel resmî cetvelden ya da gümrük müşavirinizden teyit edin.

Önce temel: bir yükte üç farklı kod dili

Kod türüÖrnekCevap verdiği soruKim belirler
HS / CN / GTİP3915 10 10Bu mal gümrükte nedir? Hangi vergi, istatistik ve ticaret önlemi uygulanır?Dünya Gümrük Örgütü (6 hane), AB ve ulusal idareler (sonraki haneler)
Basel / OECD koduB3011, Y48, A3210Bu atık sınır ötesine hangi prosedürle taşınır? Ön bildirim ve onay gerekir mi?Basel Sözleşmesi, OECD Kararı ve AB Atık Taşımacılığı Tüzüğü
Atık listesi kodu15 01 02Bu atık nereden ve hangi süreçten çıktı?Avrupa Atık Listesi; Türkiye'de Atık Yönetimi Yönetmeliği Ek-4

Yazının geri kalanında bu üç dili sırayla ele alıyoruz. En çok soru gelen konu HS kodları olduğu için oradan başlıyoruz.

Bir HS kodu nasıl okunur?

HS kodları soldan sağa doğru daralır. Her basamak bir öncekinin içinde daha dar bir grubu tanımlar. LDPE film atığı örneğiyle:

HaneKodAnlamıGeçerli olduğu yer
2 hane, fasıl39Plastikler ve plastikten eşyaTüm dünya
4 hane, başlık3915Plastiklerin döküntü, kırpıntı ve hurdalarıTüm dünya
6 hane, alt pozisyon3915.10Etilen polimerlerinden olanlarTüm dünya (HS)
8 hane3915 10 10Özgül ağırlığı 0,94'ün altında olanlar, örneğin LDPEAB Kombine Nomenklatürü (CN)
10 haneTARICAB'ye özgü önlemler (anti-damping, kotalar vb.)AB
12 haneGTİPTürkiye'nin ulusal kırılımıTürkiye

Pratikte şu kural işe yarar: ilk 6 hane alıcı ve satıcı ülkede aynı olmalıdır. Sonraki haneler ülkeden ülkeye değişebilir; Türkiye'nin GTİP yapısı ilk 8 hanede büyük ölçüde AB'nin CN yapısını izler.

Kategori 1: En yaygın atık kodları (3915)

Henüz eritilip granül hâline gelmemiş her türlü plastik atık, döküntü ve hurda 3915 başlığındadır: balyalar, kırpıntılar, regrind (kırma), üretim fireleri. Uluslararası 6 hanede yalnızca dört alt pozisyon vardır:

HS (6 hane)Resmî kapsamNe anlama gelir
3915.10Etilen polimerlerindenTüm polietilenler: LDPE, LLDPE ve HDPE
3915.20Stiren polimerlerindenPS, EPS (strafor) ve XPS köpük, HIPS
3915.30Vinil klorür polimerlerindenPVC: profil, boru, kablo kılıfı kırpıntıları
3915.90Diğer plastiklerdenYukarıdakilerin dışındaki her şey: PET, PP, ABS, PC, PA ve diğerleri

Ticaretin en büyük kalemleri olan PET ve PP'nin 6 hanede kendi alt pozisyonu yoktur; ikisi de "diğer" anlamındaki 3915.90'a düşer. AB bu boşluğu 8 hanede doldurur. AB'nin 2026 Kombine Nomenklatüründe 3915 başlığı şöyle bölünür:

CN 2026 (8 hane)KapsamTicarette tipik ürünler
3915 10 10Etilen polimerleri, özgül ağırlığı 0,94'ün altında (ör. PE-LD)LDPE ve LLDPE streç film, şeffaf koruma filmi, poşet, tarım filmi
3915 10 20Etilen polimerleri, özgül ağırlığı 0,94 ve üzeri (ör. PE-HD)HDPE deterjan ve şampuan bidonu, süt şişesi, kasa, varil, boru kırpıntısı
3915 20 00Stiren polimerleriEPS ambalaj köpüğü, XPS levha, HIPS kırpıntısı
3915 30 00Vinil klorür polimerleriPVC pencere profili, boru ve kablo kırpıntısı
3915 90 11Propilen polimerleriPP kasa, big-bag, rafya çuval, kapak, otomotiv tamponu
3915 90 20Etilen tereftalat polimerleri (ör. PET)PET şişe balyası, PET tepsi, PET şerit kırpıntısı
3915 90 70Diğer plastikler (PE, PS, PVC, PP ve PET hariç)ABS, PC, PA (naylon), POM, PMMA kırpıntıları
Dikkat: Eski tarife cetvellerinde, şablon belgelerde ve bazı yazılımlarda hâlâ PET ve diğer plastikler için kullanılan eski "diğer" kodları görülebilir. Proforma ve faturayı eski bir şablondan üretiyorsanız 8 haneli kodu güncel cetvelle karşılaştırın.

En sık işlem gören 10 ürün ve kodları

Aşağıdaki tablo, Avrupa'dan Türkiye'ye gelen geri dönüşüm plastiklerinde en sık karşılaştığımız ürünleri ve bu ürünlerde tipik olarak görülen kodları bir araya getiriyor. Basel ve atık listesi kodları malzemenin temizliğine ve kaynağına göre değişebilir; tablo bir başlangıç noktasıdır, her yük için ayrıca kontrol edilmelidir.

ÜrünHS (6)CN 2026 (8)Tipik Basel koduTipik atık listesi kodu
LDPE streç / şeffaf film balyası3915.103915 10 10B301115 01 02
Renkli LDPE film, poşet3915.103915 10 10B301115 01 02, 19 12 04
Tarım filmi (sera, malç)3915.103915 10 10B3011 ya da kirliyse Y4802 01 04
HDPE bidon ve şişe3915.103915 10 20B301115 01 02
HDPE kasa ve palet kırığı3915.103915 10 20B301119 12 04, 20 01 39
PET şişe balyası3915.903915 90 20B301115 01 02
PP big-bag ve rafya3915.903915 90 11B301115 01 02
PP enjeksiyon firesi, regrind3915.903915 90 11B301107 02 13, 12 01 05
EPS ambalaj köpüğü3915.203915 20 00B301115 01 02
PVC profil kırpıntısı3915.303915 30 00Y48 (PVC B3011 dışında kalır)17 02 03, 12 01 05

PVC'nin ayrı yazılmasının bir nedeni var: Basel'in B3011 kaydı halojenlenmemiş polimerleri kapsar. PVC halojenli (klorlu) bir polimer olduğu için temiz olsa bile genellikle B3011 dışında kalır ve daha sıkı prosedüre tabi olur.

Karışık plastikler

Birden fazla polimer içeren yüklerin sınıflandırması, ağırlıkça baskın polimere ve idarenin yorumuna göre değişebilir. Çevre mevzuatı açısından ise karışık ve kirli plastikler çoğunlukla Y48 kategorisine girer. Türkiye'de 1 Ocak 2026'dan itibaren karışık atık plastiklerin ithalatı yasaktır; bu nedenle Türkiye'ye gidecek yüklerde ürünün tek polimerli olduğunu gösteren doğru tanım ve doğru kod her zamankinden önemli.

Kategori 2: Granül ve birincil formdaki plastikler (3901–3908)

Atık; yıkanıp eritilip granül hâline getirildiğinde artık "atık" değil, birincil formdaki bir polimerdir ve 3915'ten çıkar. Geri dönüştürülmüş granül ile ham (virgin) granül aynı başlıklarda sınıflandırılır. Ticarette en sık görülenler:

HSKapsamGeri dönüşüm ticaretinde karşılığı
3901.10Polietilen, özgül ağırlığı 0,94'ün altındarLDPE granül (film geri dönüşümünden)
3901.20Polietilen, özgül ağırlığı 0,94 ve üzerirHDPE granül (bidon ve kasa geri dönüşümünden)
3901.40Etilen-alfa-olefin kopolimerleri, özgül ağırlığı 0,94'ün altındaLLDPE türü granüller
3902.10PolipropilenrPP homopolimer granül
3902.30Propilen kopolimerleriDarbe dayanımlı rPP (otomotiv, kasa)
3903.11 / 3903.19Polistiren (genleşebilir / diğer)rPS, rHIPS granül
3903.30ABS kopolimerleriElektronik atıktan rABS
3904.10–3904.22PVC (karışımsız / plastifiyansız / plastifiyanlı)rPVC kompaund ve mikronize toz
3907.61PET, viskozite sayısı 78 ml/g ve üzeriŞişe sınıfı rPET granül
3907.69Diğer PETElyaf ve levha sınıfı rPET granül
3907.40PolikarbonatlarrPC granül
3908.10Poliamid-6, -11, -12, -6,6 vb.Naylon (PA6, PA66) granül

Atıktan ürüne geçiş, kodu değiştirmekle kalmaz; malın rejimini de değiştirir. Granül hâline gelmiş ve atık olmaktan çıkmış malzeme, ilke olarak atık taşımacılığı prosedürlerine (notifikasyon gibi) tabi değildir. Ancak atık olmaktan çıkma koşulları ülkeden ülkeye farklıdır; sınırda kalan ürünlerde bu soruyu baştan netleştirin.

Gri alan: yıkanmış pul (flake)

Kırılıp yıkanmış ama eritilmemiş PET pulu, 3915 ile 3907 arasındaki en tartışmalı üründür. Pek çok idare pulu hâlâ atık olarak görür ve 3915'te sınıflandırır; bazı durumlarda ise birincil form değerlendirmesi yapılabilir. Pulun hem gümrük hem çevre mevzuatı açısından durumu, gidilecek ülkenin uygulamasına göre baştan teyit edilmelidir. Kesinlik için bağlayıcı tarife bilgisi (BTB) almak en güvenli yoldur.

Kategori 3: Geri dönüştürülmüş plastikten yapılan ürünler

Zincirin sonunda geri dönüştürülmüş hammadde yeni bir ürüne dönüşür ve kod bir kez daha değişir. Bizim ürünlerimizin alıcılarının sattığı mamuller genellikle şu başlıklardadır:

HSKapsamÖrnek
3917Plastik borular, hortumlar ve bağlantı parçalarırHDPE'den drenaj borusu
3920.10Etilen polimerlerinden levha, film, şerit (gözeneksiz)rLDPE'den inşaat ve tarım filmi
3920.62PET'ten levha ve filmrPET termoform levha
3923.21Etilen polimerlerinden çuval ve torbalarÇöp torbası, poşet
3923.30Damacana, şişe ve benzerlerirPET içerikli şişe
3923.50Tıpa, kapak ve kapsüllerPP kapak
5503.20Poliesterden sentetik devamsız liflerPET şişeden polyester elyaf (dolgu, tekstil)

Bu ayrım özellikle istatistik okurken önemlidir: 3915'teki ticaret atığı, 3901–3907'deki ticaret hammaddeyi, 39. faslın geri kalanı ise ürünü gösterir. Aynı polimerin zincirdeki yerini bu kodlardan takip edebilirsiniz.

Kategori 4: HS kodunun yanına yazılan atık kodları

Basel kodları: hangi prosedür uygulanır?

Basel Sözleşmesi'nin 1 Ocak 2021'de yürürlüğe giren plastik atık değişiklikleri, plastik atığı üç kategoriye ayırdı:

KodNe anlama gelirTipik örnek
B3011Tehlikesiz, neredeyse tamamen tek bir halojenlenmemiş polimerden oluşan, kirlilikten neredeyse arındırılmış ve çevreye uygun geri dönüşüme gönderilen plastik atık. Belirli koşullarda PE, PP ve PET karışımları da girebilir (her malzemenin ayrı geri dönüşümü şartıyla).Temiz LDPE film, PET şişe balyası, PP kasa
Y48B3011 kapsamına girmeyen tehlikesiz plastik atık. Ön bildirim ve onay prosedürüne tabidir.Karışık veya kirli plastikler, PVC
A3210Tehlikeli özellik gösterecek ölçüde tehlikeli madde içeren veya bunlarla kirlenmiş plastik atık.Kimyasal kalıntılı ambalajlar

AB'nin kendi kodları

AB, Basel değişikliklerini kendi atık taşımacılığı mevzuatına özel kodlarla aktardı:

  • EU3011: AB üye ülkeleri arasındaki taşımalarda B3011'in karşılığı olan tehlikesiz plastik atık kaydı.
  • EU48: AB içi taşımalarda EU3011 dışında kalan tehlikesiz plastik atıklar; ön bildirim ve onaya tabidir.
  • AC300: OECD içi taşımalarda tehlikeli plastik atık kaydı; Basel'deki A3210'un karşılığıdır.

Yeni AB Atık Taşımacılığı Tüzüğü (2024/1157) ile AB'den OECD ülkelerine giden tüm plastik atık sevkiyatları 21 Mayıs 2026'dan beri yazılı ön bildirim ve onaya, yani notifikasyona tabidir. 21 Kasım 2026'dan itibaren de OECD dışı ülkelere plastik atık ihracatı tamamen yasaklandı. Ayrıntılar için OECD ülkeleri yazımıza ve notifikasyon rehberimize bakabilirsiniz.

Atık listesi kodları: atık nereden geliyor?

Avrupa Atık Listesi (Türkiye'de Atık Yönetimi Yönetmeliği Ek-4) atığı kaynağına ve çıktığı sürece göre 6 haneli kodlarla tanımlar. Kodlar ikişer haneli üç gruptan oluşur: sektör, süreç ve atık. Plastik ticaretinde en sık görülenler:

KodAnlamıNe zaman kullanılır
15 01 02Plastik ambalajAyrı toplanmış ambalaj atığı: streç film, şişe, bidon, big-bag. Ticarette en yaygın kod.
19 12 04Plastik ve kauçuk (atıkların mekanik işlenmesinden)Ayırma, kırma ve balyalama tesisinden çıkan plastik fraksiyonlar
20 01 39Plastikler (belediye atığı, ayrı toplanmış)Belediye toplama sisteminden gelen plastik
07 02 13Atık plastik (plastik üretiminden)Polimer ve plastik ürün üretiminden çıkan fireler
12 01 05Plastik talaşlar ve kırpıntılarPlastiğin şekillendirilmesi ve işlenmesinden çıkan kırpıntılar
02 01 04Atık plastikler (ambalaj hariç), tarımdanSera ve malç filmi, tarım örtüleri
16 01 19Plastik (ömrünü tamamlamış araçlardan)Söküm tesisinden tampon, panel ve iç trim parçaları
17 02 03Plastik (inşaat ve yıkım atığından)Söküm sırasında çıkan profil ve boru

Bir de malın nasıl tarif edildiğine bakmak gerekir: aynı LDPE filmi, bir lojistik deposunda ayrı toplanmışsa 15 01 02, bir ayırma tesisinden geçmişse 19 12 04 koduyla yazılabilir. Doğru kod, atığı üreten ya da işleyen tesisin kayıtlarıyla uyumlu olandır.

Örnek: bir yükün kod kimliği

Almanya'daki bir ayırma tesisinden Türkiye'deki lisanslı bir geri dönüşüm tesisine giden, temiz ve şeffaf LDPE streç film balyası:

3915.10
HS (6 hane)
3915 10 10
CN 2026 (8 hane)
B3011
Basel
15 01 02
Atık listesi

Bu yükün evrak setinde aynı kodlar ve aynı ürün tanımı proforma faturada, final faturada, yükleme listesinde, notifikasyon ve taşıma belgelerinde ve gümrük beyannamesinde tekrar etmelidir. Türkiye tarafında 12 haneli GTİP ve ithalatın hangi koşullarla yapılabileceği, Ticaret Bakanlığı'nın Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği'nin (2026 için Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/3) eklerinden kontrol edilir.

Yaklaşan değişiklik: HS 2028

Dünya Gümrük Örgütü'nün 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girecek HS 2028 sürümü, 3915 başlığını baştan düzenliyor. Bugünkü polimer bazlı ayrımın yanına tehlikeli plastik atık, ön bildirim ve onaya tabi plastik atık ve diğer plastik atık ayrımı geliyor. Basel'deki B3011'e karşılık gelen temiz, tek polimerli ve tehlikesiz plastik atık, saflık ve bileşim koşullarını sağladığında kendi alt pozisyonlarında sınıflandırılacak.

Bunun pratik anlamı şu: 2028'den itibaren gümrük kodu, atığın çevre mevzuatındaki kategorisini de doğrudan yansıtacak. Bugün "temiz LDPE film" olarak 3915.10 ile beyan edilen bir yükün kodu, malzemenin saflığına göre farklılaşacak. Kesin alt pozisyonlar uygulama tarihinden önce AB ve Türkiye tarife cetvellerine yansıyacak; bu yazıyı o zaman güncelleyeceğiz.

Sık yapılan hatalar

  • Belgeler arasında farklı kod: Proformada 3915.90, faturada 3915 90 70, yükleme listesinde 3915 90 20 yazması, gümrükte en sık sorulan sorulardan biridir.
  • PET'i hâlâ "diğer" kodla yazmak: AB'nin 2026 nomenklatüründe PET atığının ayrı bir 8 haneli kodu (3915 90 20) var; eski şablonlar güncellenmeli.
  • HS kodu ile Basel kodunu karıştırmak: 3915.10 bir gümrük kodudur, B3011 bir prosedür kodudur. İkisi de yazılmalı ve birbiriyle tutarlı olmalıdır.
  • Granülü atık kodu ile beyan etmek: Eritilip granül hâline gelmiş malzeme 3901–3907'ye girer, 3915'e değil.
  • Karışık yükü tek polimer gibi tanımlamak: Kontrolde ortaya çıkan karışım hem yanlış kod hem yanlış prosedür demektir; Türkiye'de karışık plastik ithalatının yasak olduğunu unutmayın.
  • Tarım filmini ambalaj koduyla yazmak: Tarım filmi ambalaj değildir; atık listesi kodu genellikle 02 01 04'tür.

Kodları nereden doğrulamalı?

Doğrulama kaynakları ve bağlayıcı tarife bilgisi (BTB) hakkında ayrıntıyı 3915 başlığı rehberimizde bulabilirsiniz. Kısaca:

  • Türkiye: Türk Gümrük Tarife Cetveli ve ilgili yılın atık ithalat denetimi tebliği.
  • AB: TARIC veritabanı ve Access2Markets portalı.
  • Uluslararası 6 hane: Dünya Gümrük Örgütü'nün HS nomenklatürü.
  • Atık kodları: Basel Sözleşmesi ekleri, AB Atık Taşımacılığı Tüzüğü ekleri ve Avrupa Atık Listesi.
Green Day Trade olarak: Avrupa'daki tedarikçilerimizle Türkiye'deki geri dönüşüm tesisleri arasındaki her yükte HS, Basel ve atık listesi kodlarının birbiriyle ve tüm belgelerle tutarlı olmasını kontrol ediyoruz. Bir ürününüzün kodundan emin değilseniz bize yazın; birlikte bakalım.

Sık sorulan sorular

PET şişe balyasının HS kodu nedir?

Uluslararası 6 hanede PET atığı 3915.90 (diğer plastiklerin atıkları) altındadır. AB'nin 2026 Kombine Nomenklatüründe PET atığı için ayrı bir 8 haneli kod vardır: 3915 90 20. Türkiye'de 12 haneli GTİP güncel Türk Gümrük Tarife Cetveli'nden ve ithalat tebliğinin eklerinden teyit edilmelidir.

LDPE film ile HDPE bidonun kodu aynı mı?

6 hanede ikisi de 3915.10 (etilen polimerlerinin atıkları) altındadır. AB'nin 2026 nomenklatüründe yoğunluğa göre ayrılırlar: yoğunluğu 0,94'ün altında olanlar (LDPE, LLDPE film) 3915 10 10, 0,94 ve üzeri olanlar (HDPE) 3915 10 20.

HS kodu ile Basel kodu arasındaki fark nedir?

HS kodu malın gümrük sınıflandırmasıdır; vergi, istatistik ve ticaret önlemleri buna göre uygulanır. Basel kodu (B3011, Y48, A3210) ise atığın çevre mevzuatındaki yerini gösterir ve hangi izin prosedürünün uygulanacağını belirler. Aynı 3915.10 kodlu LDPE film, temizse B3011, karışık ya da kirliyse Y48 olabilir.

15 01 02 kodu ne anlama gelir?

15 01 02, Avrupa Atık Listesi'nde (Türkiye'de Atık Yönetimi Yönetmeliği Ek-4) plastik ambalaj atığının kodudur. Atığın nereden geldiğini anlatır; gümrük kodu değildir. Ayrı toplanmış ambalaj atığı 15 01 02, ayırma ve balyalama tesisinden çıkan plastik 19 12 04, belediye atığından ayrı toplanan plastik 20 01 39 koduyla yazılır.

HS 2028 ile plastik atık kodları değişecek mi?

Evet. Dünya Gümrük Örgütü'nün HS 2028 sürümü 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girecek ve 3915 başlığını tehlikeli plastik atık, ön bildirim ve onaya tabi plastik atık ve diğer plastik atık olarak ayıracak şekilde yeniden düzenliyor. Böylece gümrük kodu Basel kategorileriyle doğrudan eşleşecek. Kesin alt pozisyonlar uygulama tarihinden önce ulusal tarife cetvellerine yansıyacak.

İletişim formu

Malzemenizi anlatın, doğru tarafla buluşturalım.

Satmak ya da almak istediğiniz malzemeyi, miktarı ve beklentinizi yazın. Talebinizi ekibimiz inceler ve sizinle iletişime geçer.

  1. 01
    Talebinizi iletin

    Malzeme, miktar ve kalite beklentisi.

  2. 02
    Eşleştirelim

    Uygun tedarikçi veya alıcıyı belirleriz.

  3. 03
    Süreci yönetelim

    Lojistik ve belgeleri birlikte koordine ederiz.

Talep türü
Malzeme

* Zorunlu alanlar