Avrupa'nın plastik atığının nereye gidebileceğini artık tek bir soru belirliyor: varış ülkesi OECD üyesi mi? 21 Kasım 2026'dan itibaren AB'den OECD dışına plastik atık ihracatı tamamen kapanıyor; OECD ülkelerine ise yalnızca notifikasyonla, yani resmî ön bildirim ve onayla gönderim yapılabiliyor. Bu yazıda OECD ülkelerinin tek tek nerede durduğunu, Türkiye'nin neden bu tablonun merkezinde olduğunu ve Green Day Trade olarak bu yeni düzende ne yaptığımızı anlatıyoruz.
OECD nedir, atık ticaretinde neden bu kadar önemli?
OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü), 38 üyeli bir uluslararası örgüttür. Atık ticareti açısından önemi, üyelerin geri kazanıma giden atıkların sınır ötesi taşınmasında ortak bir karar metnine (OECD Kararı C(2001)107) göre hareket etmesidir. Bu kararla OECD ülkeleri arasında atık taşımaları için ortak listeler, ortak belgeler ve onay süreleri tanımlanır.
AB'nin yeni Atık Taşıma Tüzüğü (AB) 2024/1157, plastik atık için çizgiyi tam bu ayrımın üzerine çekti:
- OECD dışı ülkeler: 21 Kasım 2026'dan itibaren AB'den plastik atık ihracatı yasak.
- OECD ülkeleri: Gönderim serbest değil ama mümkün; 21 Mayıs 2026'dan beri her plastik atık sevkiyatı notifikasyon ve onaya tabi.
- AB içi: Üye ülkeler arasında taşımalar devam ediyor; belgeler artık AB'nin dijital sistemi DIWASS üzerinden yürüyor.
Üç grup, üç farklı kural
| Varış | Örnek ülkeler | AB'den plastik atık gönderimi |
|---|---|---|
| AB üyesi OECD ülkeleri (22) | Almanya, Hollanda, Belçika, Fransa, İtalya, İspanya, Polonya | Mümkün; AB içi kurallar ve DIWASS |
| AB dışı OECD ülkeleri (16) | Türkiye, Birleşik Krallık, Norveç, İsviçre, ABD, Japonya, Kore | Yalnızca notifikasyon ve onayla |
| OECD dışı ülkeler | Malezya, Endonezya, Vietnam, Tayland, Hindistan | 21 Kasım 2026'dan itibaren yasak |
Rakamlarla tablo: AB'nin plastik atığı nereye gidiyordu?
Avrupa Komisyonu'nun Eylül 2026 değerlendirmesine göre AB, 2025'te toplam yaklaşık 1,4 milyon ton plastik atık ihraç etti. En büyük varış noktaları şöyleydi:
| Ülke | 2025 (yaklaşık) | OECD üyesi mi? |
|---|---|---|
| Türkiye | 510 bin ton | Evet |
| Malezya | 276 bin ton | Hayır |
| Endonezya | 215 bin ton | Hayır |
| Vietnam | 137 bin ton | Hayır |
| Birleşik Krallık | 108 bin ton | Evet |
Tablo iki şeyi açıkça gösteriyor. Birincisi, Malezya, Endonezya ve Vietnam'a giden yaklaşık 630 bin tonluk akış 21 Kasım'dan itibaren kapanıyor. İkincisi, AB'nin OECD ülkelerine gönderdiği plastik atığın yaklaşık yüzde 70'i Türkiye'ye gidiyor. Kısacası yeni düzende AB'nin en önemli dış ortağı Türkiye.
AB dışındaki OECD ülkeleri tek tek
Türkiye
1961'den beri OECD üyesi ve beş yıldır üst üste AB'nin bir numaralı plastik atık alıcısı. Eurostat'ın ön verisine göre 2025'teki hacim bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 19 arttı. Türkiye bir yandan izinli grupta, öte yandan kendi kurallarını da sıkılaştırıyor:
- Plastik atığı yalnızca atık ithalatçısı belgesine sahip, lisanslı geri dönüşüm tesisleri ithal edebiliyor.
- 1 Ocak 2026'dan itibaren yürürlükte olan 2026/3 sayılı İthalat Denetimi Tebliği ile karışık atık plastiklerin ithalatı yasaklandı; kimlik belgesi olmayan atıkların ithalatı da yasak.
- Yetkili makam, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. AB'den gelen her notifikasyon için Türkiye tarafının da onayı gerekiyor.
Avrupa Komisyonu Eylül 2026'da yayımladığı değerlendirmede Türkiye'nin mevzuatı ve denetimi güçlendirdiğini kabul etti; veri şeffaflığı, uygulama ve yönetişim konularında ise daha fazla bilgi istedi. Komisyon izlemeyi sürdüreceğini ve gerekirse ek önlem alabileceğini belirtiyor. Bu da Türkiye'deki tesisler için mesajın net olduğu anlamına geliyor: belgesi eksiksiz, süreci şeffaf tesisler bu ticarette kalacak.
Birleşik Krallık
Brexit sonrası AB dışında, ama OECD üyesi olduğu için AB'den plastik atık alabiliyor; 2025'te yaklaşık 108 bin ton aldı. Aynı zamanda kendisi de önemli bir ihracatçı. Hükümetin OECD dışına plastik atık ihracatını yasaklama sözü var, ancak bu söz henüz yasaya dönüşmedi. AB'nin yasağı, AB toprağından transit geçerek OECD dışına giden İngiliz sevkiyatlarını da etkiliyor.
Norveç, İsviçre ve İzlanda
Bu ülkeler AB üyesi değil ama atık mevzuatında AB'ye çok yakın çalışıyor. Hacimleri küçük; kendi tesis kapasiteleri ve sıkı ulusal kurallarıyla öne çıkıyorlar.
ABD ve Kanada
ABD, Basel Sözleşmesi'ne taraf olmayan tek büyük ekonomi. Basel'e taraf ülkeler, taraf olmayan bir ülkeyle kontrole tabi plastik atık ticaretini ancak ayrı bir anlaşma çerçevesinde yapabiliyor. OECD ülkeleri arasındaki ticarette bu çerçeveyi OECD Kararı sağlıyor. Kanada ise Basel'e taraf ve ABD ile ikili bir düzenlemeyle çalışıyor.
Japonya ve Kore
Asya'daki iki OECD üyesi. İkisi de güçlü yerel geri dönüşüm altyapısına sahip ve plastik atık ithalatında ulusal izin sistemleri sıkı. AB plastik atığı için önemli bir varış noktası değiller.
Avustralya ve Yeni Zelanda
Avustralya, işlenmemiş plastik atığın ihracatını 2021'de karışık plastikler, 2022'de tek tür plastikler için yasakladı; artık yalnızca işlenmiş (pul, granül gibi) malzeme ihraç edebiliyor. Yeni Zelanda da kendi atığını yurt içinde işlemeye yönelik politikalar uyguluyor. İkisi de AB'den plastik atık ithal eden ülkeler değil.
Meksika, Şili, Kolombiya, Kosta Rika ve İsrail
OECD'nin daha yeni üyeleri. AB'nin plastik atık ticaretinde payları düşük; çoğu kendi yerel toplama ve geri dönüşüm sistemlerini kurma aşamasında.
OECD dışında ne oluyor?
AB yasağı aslında Asya'da zaten başlamış bir dönüşümü tamamlıyor:
- Çin: 2018'de plastik atık ithalatını büyük ölçüde kapattı, 2021'den itibaren katı atık ithalatını tamamen yasakladı. Küresel plastik atık ticaretinin yönü o tarihten beri değişiyor.
- Tayland: 1 Ocak 2025'ten itibaren geri dönüştürülebilir olanlar dahil hiçbir plastik atığın ithalatına izin vermiyor.
- Endonezya: 2025'te plastik atık ithalatını yasakladı.
- Malezya: Temmuz 2025'te izinleri ciddi şekilde sıkılaştırdı; tüketici sonrası plastik atık ithalatı çoğu durumda fiilen kapandı.
- Vietnam: Benzer şekilde ithalat şartlarını kademeli olarak sıkılaştırıyor.
21 Kasım 2026'dan itibaren bu ülkelerin hiçbirine AB'den plastik atık gönderilemiyor. Bu hacmin bir kısmı AB içinde işlenecek, bir kısmı ise OECD ülkelerine, en başta da Türkiye'ye yönelecek. Dolayısıyla Türkiye'ye gelen talep artarken, denetim ve belge beklentisi de aynı hızla artıyor.
Türkiye için fırsat mı, risk mi?
Her ikisi de. Fırsat tarafında, Türkiye'nin geri dönüşüm sanayisi Avrupa'nın en büyük dış ortağı konumunda ve bu kapı açık kalıyor. Risk tarafında ise artık hiçbir sevkiyat belgesiz, onaysız ve plansız yapılamıyor. 21 Mayıs 2026'dan beri AB'den Türkiye'ye plastik hurda ithalatının fiilen yavaşlamasının nedeni bir yasak değil; sistemin yeni olması, dosyaların ilk kez hazırlanması ve makamların ek bilgi istemesi.
Bu dönemde ayrışmayı belirleyecek olan şey kapasite değil, dosya kalitesi. Tesis lisansı, kapasite raporu, proses akışı, depolama prosedürleri ve firma tanıma formları eksiksiz ve tutarlı olan tesisler onay alıyor; olmayanlar ise aylarca bekliyor.
Green Day Trade'in rolü ve yaptıklarımız
Green Day Trade olarak Adana'dan, geri dönüşüm ticaretinde Avrupalı tedarikçiler ile Türkiye'deki tesisler arasında köprü kuruyoruz. Yeni düzende bu köprünün en kritik ayağı notifikasyon dosyası. Bugüne kadar yaptıklarımız:
- 32
- Notifikasyon yaptığımız şirket
- 4
- Onaylanan notifikasyon
- 6
- Onay aşamasındaki dosya
- Erken hazırlık: Tüzük uygulanmaya başlamadan önce süreci inceledik; ekibimizi notifikasyon ve DIWASS konusunda eğittik.
- Tesis dosyaları: Türk tesislerin çevre lisansı, atık ithalatçısı belgesi, kapasite raporu, proses akış şeması, firma tanıma (CDD) formları, fotoğraf ve video kayıtları ile depo prosedürlerini AB makamlarının beklediği formatta hazırlıyoruz.
- İhracatçıyla eşgüdüm: Başvuruyu yapan Avrupalı ihracatçıya dosyayı eksiksiz teslim ediyor, makamlardan gelen ek bilgi taleplerini birlikte cevaplıyoruz.
- Doğru malzeme, doğru tesis: Yalnızca lisanslı ve belgeli tesislerle, Türkiye'nin ithalat kurallarına uygun, tek polimerli ve temiz malzeme üzerinde çalışıyoruz.
- Takip: Onaylanan miktar ve süre içinde her sevkiyatın belgelerini yükleme bazında izliyoruz.
Müşterilerimizle görüştükçe dosya sayımız her gün artıyor ve yeni yılda onaylı notifikasyon sayımızın çok daha yükselmesini bekliyoruz. Sürecin ayrıntılarını notifikasyon rehberimizde anlatıyoruz.
Önümüzdeki dönemde neler bekleniyor?
- Daha sıkı izleme: Komisyon, OECD ülkelerine giden plastik atığı izlemeye devam edecek. Avrupa Parlamentosu müzakerelerde OECD ülkelerine ihracatın da kademeli olarak azaltılmasını savunmuştu; bu tartışma bitmiş değil.
- DIWASS'ın oturması: Sistemdeki teknik sorunlar nedeniyle Annex VII belgeleri için kağıt geçiş dönemi uzatıldı. Notifikasyonlar için ise geçiş dönemi yok; tamamı DIWASS'tan yürüyor.
- Türkiye'de sıkılaşan kurallar: Karışık plastik yasağı gibi adımlar, Türkiye'nin de yalnızca temiz ve izlenebilir malzemeyi kabul eden bir yöne gittiğini gösteriyor.
Kaynaklar
- Tüzük (AB) 2024/1157, EUR-Lex
- Avrupa Komisyonu, Waste shipments
- Avrupa Komisyonu, Yeni tüzük ve DIWASS'ın devreye girmesi (21 Mayıs 2026)
- Eurostat, AB plastik atık ihracatı 2025
- OECD, Geri kazanılabilir atıkların sınır ötesi taşınması rehberi (2025)
- T.C. Ticaret Bakanlığı, AB Atık Sevkiyatı Mevzuatı
Haber bülteni
Bu yazıyla ilgili son gelişmeler. Son güncelleme: 19 Kasım 2026.
- 21 Kasım 2026: AB'den OECD üyesi olmayan ülkelere plastik atık ihracatı yasağı yürürlüğe giriyor. Malezya, Endonezya, Vietnam ve Tayland gibi ülkelere giden akış bu tarihte kapanıyor; Türkiye OECD üyesi olduğu için kapsam dışında. (Avrupa Komisyonu)
- 10 Kasım 2026: Antalya'da düzenlenen COP31 iklim konferansı sürecinde Türkiye'nin plastik atık ithalatı gündeme geldi; Greenpeace Türkiye ithalatın tamamen yasaklanması çağrısında bulundu. (Euronews, Diken)
- 18 Eylül 2026: Avrupa Komisyonu, AB'den Türkiye'ye giden plastik atığa ilişkin değerlendirme raporunu yayımladı. Rapor, Türkiye'nin mevzuat ve denetimi güçlendirdiğini kabul ederken veri şeffaflığı ve uygulama konusunda ek bilgi istiyor. Komisyon aynı gün, Mayıs 2027'den sonra AB'den tehlikesiz atık alabilecek OECD dışı ülkelerin taslak listesini de yayımladı. (Komisyon duyurusu, Euronews)
- Ağustos 2026: TÜİK verilerine dayanan değerlendirmelere göre Türkiye'nin plastik atık ithalatı 2026'nın ilk altı ayında 400 bin tona yaklaştı; yıl sonunda yeni bir rekor bekleniyor. (12punto)
- Mart 2026: AB'nin Türkiye'ye plastik atık ihracatı 2025'te rekor seviyeye ulaştı; Türkiye beşinci yıl üst üste AB'nin bir numaralı alıcısı oldu. (EUWID)



